ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ  پنجابی

ਦਿਮਾਗੀ ਸੱਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਅਤਿ-ਉਤੇਜਨਾ ਦੇ ਰੋਗ-ਚਿੱਤਰ ਦੀ

ਦਿਮਾਗੀ ਸੱਟ (ਮਸਤਿਸ਼ਕ-ਚੋਟ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਅਤਿ-ਉਤੇਜਨਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੰਤੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਬੋਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (processing) ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ (cognitive), ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀ ਸੰਬੰਧੀ (sensory) ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ (proprioceptive) ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ (vestibular) ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:

• ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ (ਸਵੈਚਾਲਕ ਤੰਤੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਦੀ ਆਮ ਨਿਊਰੋਵੇਜੀਟੇਟਿਵ ਅਸੰਤੁਲਨ (neurovegetative dysregulation) ਸਥਿਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੜੋ, ਭੱਜੋ ਜਾਂ ਜਮ ਜਾਓ (Fight, Flight or Freeze) ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ/ਜਾਂ
• ਦਿਮਾਗੀ ਸੱਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਅਤੇ ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਧ ਜਾਣਾ; ਅਤੇ/ਜਾਂ
• ਦਿਮਾਗੀ ਸੱਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ ਅਤੇ ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ।

ਲੱਛਣ ਇਕੱਲੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਿਊਰੋਵੇਜੀਟੇਟਿਵ, ਨਿਊਰੋਲੋਜੀਕਲ, ਸੰਜਾਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਉਤੇਜਕਾਂ (stimuli) ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਉਤੇਜਕਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ (accumulation) ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਉਪਲਬਧ ਊਰਜਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਿਮਾਗੀ ਸੱਟ ਦੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ, ਆਮ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਾੜਾਂ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਾੜਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਦਰੀ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਚਾਨਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਇਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਨਿਊਰੋਵੇਜੀਟੇਟਿਵ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ:
ਇਹ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਲੱਛਣ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਇੱਛਾ ਦੇ (ਆਪਣੇ ਆਪ) ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

* ਇਹ ਲੱਛਣ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਖੋਜ-ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।

ਸੋਫੋਸ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ, ਡਾ. ਐੱਮ. ਸ਼ੁਸਲਰ, ਡਾ. ਜੇ.ਏ.ਪੀ. ਵੈਨ ਹਾਸਟਰੇਚਟ ਅਤੇ ਏ. ਵੈਨ ਸ਼ਾਇਕ—ਨਿਊਰੋਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰਤਾ ਯੋਗਦਾਨ / ਲੈਕਚਰਾਰ

ਸੰਭਾਵਿਤ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ